Przytuleni

04

Jonas Gardell

PRZYTULENI - tragikomedia
(Cheek to cheek)
przekład: Halina Thylwe

adaptacja i reżyseria: Gabriel Gietzky

scenografia, kostiumy, grafika i plakat: Maria Kanigowska

zdjęcia filmowe, multimedia: Anna Korniluk i Karol Iwan

światło: Gabriel Gietzky i Wojciech Boruszka

obsada:
Margareta - Anna Kadulska
Erika - Iwona Chołuj
Dziewczyna - Paulina Janik
Ragnar - Andrzej Dopierała
Angela - Violetta Smolińska (zdjęcia filmowe)
Hokan - Michał Rolnicki (zdjęcia filmowe)

 

 

Ragnar został telewizyjną gwiazdą śpiewając w damskim kostiumie piosenki Judy Garland. Margareta jest przedsiębiorcą pogrzebowym. Co sprawiło, że zeszły się drogi tych dwojga skrajnie różnych osobowości? Jak nazwać coś co ich połączyło? "Przytuleni" to słodko gorzka opowieść o pragnieniach ostatnich i ostatecznych. Samotność, miłość, śmierć i śmiech w fantastycznie nakreślonych postaciach. Dylematy i problemy współczesnego człowieka w brutalnej, pełnej liryzmu i humoru rzeczywistości.
 

MONIKA GORZELAK Dziennik Teatralny Katowice
Gietzky nas uczy pokory

"Przytuleni" - reż. Gabriel Gietzky - Teatr Bez Sceny w Katowicach

Nie zdarzyło mi się walczyć ze wzruszeniem w teatrze. Na seansie, koncercie i podczas lektury – tak. I to nie raz. Spektakle na ogół bywały łamigłówką; domagały się drobiazgowej analizy na wielu poziomach, usytuowania „zdarzenia" (no bo przecież nie „dzieła") po zwrocie performatywnym w aktualnym dyskursie postdramatycznym (śmiech). Oczywiście, jeśli było nad czym łamać głowę. A jeśli nie, tym lepiej – większe pole dla wczytywania teoretycznych fascynacji i branżowych nowinek. Tak było przed erą „Przytulonych" w Teatrze Bez Sceny. Teraz znowu wiem, że nic nie wiem.

Na pierwszy rzut oka „Przytuleni" to egzotyczny i potencjalnie kontrowersyjny, choć nie u Gietzky'ego – o czym za chwilę – news z bulwarówki. Ragnar, przebrzmiała gwiazda szwedzkich show, w sukni wieczorowej ze zbyt dużym dekoltem, niewiarygodnych szpilkach i blond peruce (Dopierała z wyzywającym błyskiem w oku – przyznaję, nie wytrzymałam spojrzenia – i figurą top model) imituje Judy Garland w Somwhere over the Rainbow, uwodzi nastolatki, rozkochuje i upokarza rówieśnice, w tym – złaknioną bliskości, szeregową pracownicę zakładu pogrzebowego (rozbrajająca Anna Kadulska), i targa się na życie. Wszystko to okraszone nieparlamentarnym Rolnickim, podlane sosem z oskarżeń byłej przyjaciółki-aktualnej alkoholiczki (rewelacyjna Violetta Smolińska). I... niepoprawnie subtelne. A właściwie, „cholernie subtelne" jest tu bardziej na miejscu. Powściągliwa drag queen – trudno o silniejszy antagonizm. No właśnie, jak to tak?

W odróżnieniu od Ragnara, Gietzky, reżyser i aktor, musiał być w Delfach; zna nie tylko swój fach, ale i miarę. W jednym z wywiadów, spytany o chęć zagrania „u siebie", mówi: nie. Z obawy przed utratą dystansu i proporcji. Z pokory? Może dzięki temu sztuka, którą uprawia, broni się przed nachalną dydaktyką i estetyką wiecu (tu: obrona LGBT). Zamiast tego, wpuszcza harmonię do świata perwersji i kiczu. Delikatnie zmywa makijaż, pozę czy... normę (niebagatelną rolę odgrywa w tym oszczędna, acz wysmakowana – do bólu – scenografia Kanigowskiej i trafiająca w punkt oprawa muzyczna). A w finale, jakkolwiek go nie rozumieć, podważa postmoderną powtarzaną-jak-mantra tezę, że nie ma nic poza maską. Łatwo odgadnąć, że demaskacja à la Gietzky będzie dyskretna. Bo „o czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć". Dziwny gest Anny Kadulskiej z pogranicza pantomimy i butoh (ruch dłoni spod zagłębienia pachy w kierunku ust) może właśnie o tym „nie mówi". My zaś czujemy intuicyjnie, że Coś jest na rzeczy/ pulsuje pod maską.

Alter-ego Gietzky'ego, Ragnar, jeśli w ogóle był w Delfach, to na sesji nagraniowej. Niczego bardziej nie pragnie niż pomnika ze spiżu – zapisu w pamięci tłuszczy. I trzeba przyznać, że Dopierała w tej roli, o ironio, jest bliski celu. Z „Psiunia" – Dopierałę znamy i lubimy. Za „Ciemno. Jasno. Cień" – cenimy. Po „Przytulonych" – pamiętamy. I nie poznajemy. Jakby stary dobry Andrzej został w domu. Bo na scenie jest ktoś z innej gliny. Negatyw z projekcji multimedialnych Iwana i Korniluk. Ów odmieniec gra va banque i wygrywa – do tej pory w TBS to kobiety hipnotyzowały widza. W „Przytulonych" tym razem Dopierała kradnie show. Gietzky rzuca Kadulską, wcielenie boskiej prostoty, na pożarcie starożytnej Hybris. Ale dać się pożreć z takim wdziękiem i oddaniem, to nie lada sztuka – być może właśnie o niej pisał Erich Fromm.

To jednak dopiero przygrywka. Bo Gietzky urządza nam prawdziwy spektakl. Wbrew zarzekaniom, obsadza siebie i nas w wypieranych rolach. Z niepojętą perfidią. Nie wiedzieć kiedy, stajemy oko w oko z żywiołem reżyserii i odczuwamy coś na kształt romantycznej wzniosłości (sublime) – podziwu i grozy zarazem. Dajemy się pożreć.

„Łatwiej zrozumieć świat niż siebie" – tak Osiatyński kwituje swoje dążenie do prawdy i akcentuje, w domyśle, arcytrudność nakazu wyroczni delfickiej: poznaj samego siebie; znaj swoją miarę. Po Gietzky'm u Dopierały, zrozumieć jest chyba... trudniej. To sukces tego spektaklu.        

Monika Gorzelak, Dziennik Teatralny Katowice

MARTA ODZIOMEK Gazeta Wyborcza Katowice

Ragnar i Margareta. To bohaterowie sztuki "Przytuleni" szwedzkiego dramatopisarza Jonasa Gardella, którą można zobaczyć w ten weekend w katowickim Teatrze Bez Sceny prowadzonym przez Andrzeja Dopierałę.

To kolejna kameralna propozycja tego teatru, traktująca o sprawach w naszym życiu najistotniejszych. O miłości i śmierci. A nade wszystko o szukaniu sensu życia, własnej ścieżki, którą można by kroczyć – jeśli nie z uniesionym czołem, to przynajmniej ze świadomością, że żyje się godnie, po coś i po swojemu.

Bohaterowie „Przytulonych” nie żyją z takim przekonaniem. Margareta jest podstarzałą panną, pracującą w zakładzie pogrzebowym. Ragnar to aktor, którego los rzucił na deski nocnych klubów, gdzie daje występy przebrany w damskie ciuszki. Niby jest zadowolony, bo robi to, do czego został stworzony, ale jest kilka „ale”.

Trudne relacje

Po pierwsze – lata, kiedy był u szczytu popularności, bezpowrotnie przeminęły. Po drugie – nie jest pewien, czy jego dokonania zostaną zapamiętane przez potomnych, co doprowadza go niemal do samobójstwa (które może pomogłoby w utrzymaniu legendy). Po trzecie wreszcie – szuka miłości. Znajduje ją w sercu Margarety, ale gdzieżby tam artysta mógłby zakochać się w zwykłej kobiecie, w dodatku w kwiecie wieku.

Wyżywa się więc na niej i upokarza ją. Margareta zaś godzi się na taką relację, bo pragnienie miłości do drugiej osoby przewyższa chęć utrzymania szacunku do siebie samej. W rezultacie okazuje się jednak, że to właśnie owa niepozorna i skromna kobieta zwycięża swoje życie, a Ragnar rujnuje je bezpowrotnie.

Trudne emocje

Spektakl w reżyserii Gabriela Gietzky’ego jest prawie półtoragodzinną karuzelą emocji. Raczej tych nieprzyjemnych, ale chyba bardzo nam potrzebnych. Ci, którzy jeszcze się nie przebudzili z życiowego letargu, mają szansę się ocknąć. Ci uświadomieni z ulgą oglądają uczuciową batalię bohaterów, trochę im współczując. Bo wiedzą, że aby świat pokochał nas, trzeba najpierw bezwzględnie umiłować i zacząć szanować siebie samego.

I nagle cała reszta staje się jakby łatwiejsza do zniesienia. Mniej szara niż pokazana na scenie rzeczywistość. „Przytulonych” będzie można zobaczyć w piątek i sobotę o godz. 19. Warto się wybrać, chociażby dla wspaniałej kreacji Andrzeja Dopierały, który z równym powodzeniem wciela się w pijaną draq queen, jak i zgorzkniałego Ragnara. 

Marta Odziomek, Gazeta Wyborcza Katowice

 

więcej zdjęć

 

 

więcej zdjęć